İçeriğe geç

RSI Nedir ve Nasıl Kullanılır?

    RSI, yani Relative Strength Index (Göreceli Güç Endeksi), fiyatın “güçlü mü, zayıf mı?” olduğunu anlamaya çalışan bir momentum indikatörüdür. En basit haliyle, son X gündeki (genelde 14) yükseliş ve düşüşleri kıyaslayarak sana “bu hareket fazla mı abartıldı?” diye fikir verir.

    RSI’yı grafiğe eklediğinde, genelde 0 ile 100 arasında hareket eden bir eğri görürsün. Bu eğri sayesinde aşırı alım (çok mu yükselmiş?) ve aşırı satım (çok mu düşmüş?) bölgelerini, ayrıca uyumsuzlukları (fiyat başka, RSI başka yere gidiyor) takip edebilirsin.

    Bu yazıda, hem tamamen yeni başlayanların anlayacağı şekilde, hem de az çok bilgisi olanların sıkılmayacağı düzeyde RSI’yı ele alacağız. Unutma, burada anlatılanlar sadece eğitim amaçlıdır.

    1. RSI Nedir?

    RSI (Relative Strength Index), bir ürünün son belirli periyottaki (genelde 14 mum/bar) ortalama yükselişlerini ve ortalama düşüşlerini karşılaştırarak 0–100 arasında bir değer üretir.

    • RSI 70’in üzerindeyse: Genelde aşırı alım bölgesi olarak yorumlanır.
    • RSI 30’un altındaysa: Genelde aşırı satım bölgesi olarak yorumlanır.

    Buradaki “aşırı” kelimesi, “kesin dönecek” anlamına gelmez. Sadece “hareket güçlü, biraz uçlara geldi” demektir. Yani RSI sana ihtimalleri gösterir, garanti sinyal vermez.

    Peki pratikte ne işine yarar?

    • Trendin gücünü anlamana yardımcı olur.
    • Dip ve tepe bölgelerini tahmin etmeye çalışırken destek olur.
    • Uyumsuzluk (divergence) sayesinde, olası trend dönüşlerini daha erken fark etmene yardım edebilir.

    2. Temel Kavramlar

    RSI Değeri

    RSI, çoğu platformda hazır hesaplanmış gelir. Yani matematikle uğraşmazsın; ama mantığını bilmen önemli.

    Genel olarak:

    • Çok sert ve hızlı yükseliş varsa → RSI yukarı fırlar.
    • Çok sert ve hızlı düşüş varsa → RSI aşağı çöker.
    • Fiyat yatay ve sakin hareket ediyorsa → RSI genelde orta bölgelerde gezer (40–60 gibi).

    Aşırı Alım Bölgesi (Overbought)

    RSI 70 ve üzeri değerler için kullanılır.

    Bu, “fiyat çok hızlı ve çok yükseldi, bir yerden sonra yorulabilir” anlamına gelir.

    Ama kritik nokta şu:

    Güçlü bir yükseliş trendinde RSI uzun süre 70’in üzerinde kalabilir.

    Yani “RSI 70 oldu diye hemen ters pozisyon açmak”, yeni başlayanların en sık yaptığı hatalardan biridir.

    Aşırı Satım Bölgesi (Oversold)

    RSI 30 ve altı değerler için kullanılır.

    Bu da “fiyat çok hızlı ve çok düştü, bir süre sonra tepki gelebilir” anlamına gelir.

    Yine aynı uyarı geçerli:

    Güçlü bir düşüş trendinde RSI uzun süre 30’un altına yakın gezebilir.

    Tek başına “30’un altında diye” alıma koşmak, çoğu zaman aceleci bir karardır.

    Uyumsuzluk (Divergence)

    Uyumsuzluk, RSI’nın verdiği en kritik sinyallerden biridir.

    • Pozitif uyumsuzluk:
      • Fiyat yeni bir daha düşük dip yapar.
      • RSI ise daha yüksek bir dip yapar.
      • Yani fiyat düşüyor ama RSI düşüşün gücünün azaldığını gösteriyor.
      • Bu, “aşağı yönlü hareket zayıflıyor, dönüş ihtimali artıyor olabilir” sinyali olarak yorumlanır.
    • Negatif uyumsuzluk:
      • Fiyat yeni bir daha yüksek tepe yapar.
      • RSI ise daha düşük bir tepe yapar.
      • Yani fiyat yükselse de, yükseliş o kadar güçlü değil.
      • Bu da “yukarı hareket yoruluyor, geri çekilme gelebilir” sinyali olarak görülür.

    Uyumsuzluk, özellikle destek–direnç bölgeleri ve trend sonlarında incelendiğinde daha anlamlı hale gelir.

    3. Grafikte RSI Nasıl Kullanılır? (Adım Adım)

    Burada basit bir yol haritası verelim.

    Platform olarak herhangi bir borsa ya da TradingView gibi bir grafik aracı düşünebilirsin.

    1. RSI’yı Grafiğe Ekle

    1. İşlem yaptığın ürünün grafiğini aç (ör: XYZ).
    2. Zaman dilimini seç (ör: 4 saatlik, günlük vs.).
    3. İndikatörler bölümünden “RSI” veya “Relative Strength Index” seç.
    4. Varsayılan olarak genelde 14 periyot gelir; başlangıç için bunu değiştirmene gerek yok.

    2. Temel Bölgeleri İşaretle

      • RSI penceresinde:70 seviyesine yatay bir çizgi (çoğu platformda hazırdır),
      • 30 seviyesine yatay bir çizgi görürsün.
      • Bazı trader’lar daha katı olmak için:Aşırı alım için 80,
      • Aşırı satım için 20 kullanır; sen temel olarak 70–30 ile başlayabilirsin.

    3. Trendle Birlikte Yorumla

    Sadece RSI’ya bakmak yerine önce fiyat trendine bak:

    • Fiyat yükselen trendde mi? (Dipler ve tepeler yukarı mı gidiyor?)
    • Fiyat düşen trendde mi?
    • Yoksa yatay bir bantta mı geziyor?

    Genel yaklaşım:

    • Yükselen trendde:
      • RSI 30’a yaklaşınca “trend içi düzeltme” sonrası yukarı devam ihtimalini düşünebilirsin.
      • RSI 70 üstüne çıktığında, “trend güçlü” diye de okuyabilirsin.
    • Düşen trendde:
      • RSI 70’e yaklaşınca “tepki yükselişi bitiyor olabilir” diye izlenir.
      • RSI 30 altına indiğinde, “düşüş güçlü” diye düşünebilirsin.

    4. Aşırı Bölgelerde Davranışa Bak

    Peki “RSI 70 üstü = hemen sat” mı? Hayır.

    Bunun yerine:

    • RSI 70’in üzerine çıktı, sonra tekrar 70’in altına indi mi?
    • RSI 30’un altına indi, sonra tekrar 30’un üstüne döndü mü?

    Bu tür “girip çıkma hareketleri”, bazen kısa vadeli dönüşler için izlenir.

    Ama yine: Tek başına değil; mutlaka fiyat yapısı, destek–direnç ve mümkünse formasyonlarla birlikte okunmalı.

    5. Uyumsuzluk Ara

    Grafiğe biraz alıştıktan sonra gözün şunu aramaya başlasın:

    • Fiyat yeni tepe/dip yaparken, RSI ne yapıyor?

    Adımlar:

    1. Grafikte belirgin iki dip veya iki tepe bul.
    2. Bu iki noktanın RSI karşılıklarına bak.
    3. Fiyat aşağı gidip RSI yukarı gidiyorsa → pozitif uyumsuzluk.
    4. Fiyat yukarı gidip RSI aşağı gidiyorsa → negatif uyumsuzluk.

    Bu sinyalleri özellikle önemli destek/direnç seviyelerinde daha ciddiye almak mantıklı olabilir.

    4. Örnek Senaryo (Tamamen Kurgusal)

    Diyelim ki XYZ isimli hayali bir hisseyi inceliyorsun.

    Rakamların hepsi örnek amaçlı.

    • XYZ günlük grafikte 50 TL’den 100 TL’ye kadar yükselmiş.
      • RSI bu yükseliş sırasında:60’tan 75’e kadar çıkmış, bir süre 70–80 bandında kalmış.

    Burada ne anlıyorsun?

    • Trend güçlü, alıcılar baskın.
    • RSI uzun süre 70 üstünde kaldığı için, “hemen 70 oldu sat” yaklaşımının ne kadar riskli olduğunu görüyorsun.

    Bir süre sonra:

    • Fiyat 100 TL’den 110 TL’ye yeni bir tepe yapıyor.
    • Ama RSI, bir önceki 75 seviyesine çıkamıyor, mesela 70’te kalıyor ve geri dönüyor.

    Bu ne olabilir?

    • Fiyat daha yüksek tepe, RSI ise daha düşük tepe yaptı.
    • Bu, negatif uyumsuzluk örneğidir.
    • Yani “fiyat yükselse de, bu sefer güçlü bir yükseliş değil, yakıt azalıyor olabilir”.

    Başka bir senaryo:

    • Aynı XYZ, sonra 110 TL’den 80 TL’ye düşüyor.
    • RSI 30’un altına, mesela 25’e kadar iniyor.
      • Bir tepkiyle fiyat tekrar 90 TL’ye çıkıyor, sonra bir daha düşüyor:Fiyat bu sefer 75 TL’ye kadar geriliyor (öncekinden biraz daha aşağı).
      • Ama RSI bu sefer 25’e değil, mesela 32 seviyesine iniyor.

    Sonuç?

    • Fiyat daha düşük dip (80 → 75),
    • RSI daha yüksek dip (25 → 32).
    • Bu da pozitif uyumsuzluk.
    • Yani “aşağı yönlü baskı zayıflıyor olabilir” mesajı.

    Tekrar hatırlatayım: Bunların hiçbiri “kesin dönecek” anlamına gelmez; sadece ihtimalleri okumana yardım eder.

    5. RSI Kullanırken Sık Yapılan Hatalar

    1. Sadece RSI’ya Bakarak Karar Vermek

    • “RSI 70 oldu, sat.”
    • “RSI 30’un altında, al.”

    Bu tarz tek cümlelik kurallar gerçek piyasada çok yanıltıcı olur.

    Kaçınmak için:

    RSI’yı mutlaka trend, destek–direnç ve mümkünse başka bir indikatör veya formasyonla birlikte kullan.

    2. Güçlü Trendde Aşırı Bölgeleri Yanlış Yorumlamak

    Yükselen trendde RSI 70 üstüne çıktı diye, “artık çok pahalı, kesin düşecek” düşüncesiyle erken karşı pozisyon almak, trendi karşına alman anlamına gelir.

    Kaçınmak için:

    Önce trendi tanımla. Güçlü bir trend varsa, RSI’nın uzun süre aşırı bölgede kalabileceğini kabul et.

    3. Zaman Dilimini Göz Ardı Etmek

    5 dakikalık grafikte RSI 30’un altına düştü diye paniklemek, günlük grafiğe baktığında anlamsız olabilir; çünkü kısa vade gürültüsü çok fazladır.

    Kaçınmak için:

    • Önce büyük zaman dilimini (4 saatlik, günlük gibi) incele.
    • Sonra istersen daha kısa zaman dilimine in.
    • RSI yorumunu da bu yapıya göre yap.

    4. Uyumsuzluğu Her Yerde Aramak

    Grafikte her tepe-dipte “burada da uyumsuzluk var, burada da var” diye bakarsan, kafan karışır. Her farklılığa da uyumsuzluk demek doğru değil.

    Kaçınmak için:

    Uyumsuzluğu özellikle:

    • Önemli destek/direnç bölgelerinde,
    • Uzun süren trend hareketlerinin sonlarına doğru
    • aramaya çalış.

    5. Ayarlarla Aşırı Oynamak

    “Periyodu 14 değil de 5 yaparsam daha çok sinyal alırım” düşüncesi, genelde daha çok yanlış sinyal verir.

    Kaçınmak için:

    Başlangıçta 14 periyot ve klasik 70–30 seviyeleriyle kal. Sistemi iyice anladıktan sonra ufak denemeler yap.

    6. Mini Alıştırma (Devam)

    1. Elinde günlük grafiği açık bir ABC hissesi var (tamamen hayali).
      • Fiyat son 2 ayda 30 TL’den 60 TL’ye kademeli olarak yükselmiş.
      • RSI bu süreçte genelde 50–70 bandında gezmiş, birkaç kez 70’i hafif aşmış.
      • Son günlerde fiyat 60 TL’nin biraz üstüne atıyor ama RSI son tepesine göre daha aşağıda kalıyor.
    2. Soru:
      • Bu durumda RSI açısından ne tür bir sinyal oluşuyor olabilir?
      • Tek başına bu bilgiye bakarak karar vermek sağlıklı mı, yoksa grafikte başka neleri kontrol etmek isterdin?
    3. XYZ coin grafiğini 4 saatlik zaman diliminde inceliyorsun (tamamen hayali).
      • Fiyat sert bir şekilde 100 birimden 60 birime düşmüş.
      • RSI düşüşte 25 seviyelerine kadar inmiş.
      • Fiyat 60’tan 70’e tepki yapmış, sonra tekrar 60’a yakın bir yere dönmüş.
      • Bu sırada RSI ise 25’e değil, 35 seviyesine inmiş.
    4. Soru:
      • Fiyatla RSI arasındaki ilişki burada nasıl bir yapıya işaret ediyor?
      • Bu yapıyı daha güçlü yorumlayabilmek için grafikte özellikle nelere bakardın? (örneğin destek–direnç, trend çizgisi, hacim vb.)
    5. Kısa vadeli işlem yapan birisin ve 15 dakikalık grafikte RSI kullanıyorsun.
      • Aynı ürüne ait günlük grafikte RSI 60 civarında, net bir aşırı bölge yok.
      • 15 dakikalık grafikte ise RSI sık sık 30 altına, 70 üstüne gidip geliyor.
    6. Soru:
      • Küçük zaman diliminde bu kadar çok aşırı alım/aşırı satım görülmesini nasıl yorumlarsın?
      • İşlem kararını verirken hangi zaman dilimine daha çok ağırlık vermen gerektiğini nasıl belirlersin?

    Bu alıştırmaların amacı, “RSI şu oldu = şunu yap” ezberinden çıkıp, bağlam içinde düşünme alışkanlığını geliştirmek.

    Bu Bölümden Aklında Kalsın

    • RSI (Relative Strength Index), fiyat hareketinin gücünü ölçen bir momentum indikatörüdür, 0–100 arasında değer alır.
    • 70 ve üzeri genelde aşırı alım, 30 ve altı ise aşırı satım bölgesi olarak yorumlanır; ama bu seviyeler “kesin dönüş” anlamına gelmez.
    • Uyumsuzluk (divergence), fiyat yeni tepe/dip yaparken RSI’ın aynı yönde tepki vermemesi durumudur ve olası trend zayıflaması hakkında ipucu verebilir.
    • RSI’yı tek başına değil, mutlaka trend, destek–direnç, zaman dilimi ve mümkünse diğer araçlarla birlikte değerlendirmelisin.
    • Güçlü trendlerde RSI uzun süre aşırı bölgede kalabilir; bu yüzden “70 oldu sat, 30 oldu al” mantığı, gerçek piyasada çoğu zaman yetersiz kalır.