Aktif Karlılık (ROA)
Aktif karlılık oranı (return on assets – ROA), bir şirketin varlıklarına göre ne kadar kar elde ettiğini gösteren bir finansal orandır. Bu oran, şirketin karlılığını ve varlıklarını ne kadar verimli kullandığını belirlemek için kullanılır.
ROA, şirketin net karını şirketin toplam varlıklarına böler. Bu oran, yatırımcıların ve analistlerin bir şirketin performansını değerlendirmek için sıklıkla kullandığı bir orandır. Yüksek bir ROA, bir şirketin varlıklarını daha verimli kullandığını ve karlılığının yüksek olduğunu gösterirken, düşük bir ROA, bir şirketin varlıklarını daha az verimli kullandığını ve karlılığının düşük olduğunu gösterir.
Ancak, bu oran sektörden sektöre ve şirketten şirkete değişebilir, bu nedenle yalnızca bu oranın yüksek olması her zaman iyi bir performans göstergesi olarak kabul edilemez. Bu sebeple karşılaştırma yapılırken aynı sektörden şirketler baz alınmalı. Toplam aktiflerin içerisinde borçlar da dahil edildiğinden bu yükümlülüklerin ne kadar verimli kullanıldığı hakkında ön bilgi verebilir.
Aktif Karlılık ROA’nın hesaplanması için şu formül kullanılır:
ROA = Net Kar / Toplam Varlıklar
Öz sermaye Karlılığı (ROE)
Öz sermaye karlılığı (Return on equity – ROE), bir şirketin öz kaynaklarının elde ettiği karı ölçmek için kullanılan bir finansal orandır. Bu oran, şirketin yatırımcıların sermayesini ne kadar verimli kullandığını gösterir.
Öz sermaye karlılığı (ROE) , aşağıdaki formülle hesaplanır:
ROE = Net Kar / Öz Sermaye
Burada “net kar”, bir şirketin bir dönem boyunca elde ettiği toplam kar, “öz sermaye” ise bir şirketin sahip olduğu hisse senetlerinin nominal değerleri ve ek olarak ödenmiş sermaye gibi öz kaynak kalemleridir.
Öz sermaye karlılığı yüksek olan bir şirket, yatırımcıların sermayesini verimli bir şekilde kullanıyor demektir. Yüksek bir öz sermaye karlılığı, yatırımcıların şirkete duydukları güveni artırabilir ve şirketin hisse senedi fiyatlarını yukarı yönlü etkileyebilir. Ancak, bu oranın yalnızca yüksek olması her zaman iyi bir performans göstergesi olarak kabul edilemez. Sektördeki benzer şirketlerle karşılaştırma yapılması ve şirketin uzun vadeli hedeflerinin dikkate alınması gereklidir.
Öz sermaye karlılığı ayrıca bir şirketin borç kullanımının ne kadar etkili olduğunu da gösterir. Örneğin, bir şirketin öz sermaye karlılığı yüksek olmasına rağmen borçlanma maliyetleri çok yüksekse, net karı düşük olabilir ve bu da öz sermaye karlılığı oranının düşük olmasına neden olabilir. Bu nedenle, bir şirketin finansal yapısını tam olarak anlamak ve yalnızca öz sermaye karlılığına bakarak yatırım kararı vermemek önemlidir.
ROE v.s ROA karşılaştırması
Özsermaye karlılığı, bir şirketin net karının özsermayesine(yani, hisse sahiplerinin yatırdığı paralar) oranıdır ve şirketin özsermayesi üzerindeki getiriyi ölçer. Aktif karlılık ise, bir şirketin net karının toplam varlıklarına oranıdır ve şirketin toplam varlıkları üzerindeki getiriyi ölçer.
Özsermaye karlılığı, yalnızca şirketin özsermayesine yatırım yapan hissedarları ilgilendirirken, aktif karlılık tüm hissedarları ilgilendirir. Ancak, şirketin özsermayesi yatırım yapmış hissedarlarının risk sermayesi olarak kabul edilirken, toplam varlıklar şirketin borçları da dahil olmak üzere tüm yükümlülüklerini kapsar.
Bu nedenle, özsermaye karlılığı, şirketin yatırımcılarına ne kadar getiri sağladığını gösterirken, aktif karlılık, şirketin finansal sağlığı ve borç ödeme kapasitesi hakkında bilgi verir. Özsermaye karlılığı, yüksek bir risk sermayesi yatırımı yaptıkları için hissedarların yatırım getirisi açısından daha önemlidir. Ancak şirketin tüm borçlarını ve yükümlülüklerini karşılayacak yeterli kârı elde edebilmesi için aktif karlılığı da yüksek olmalıdır.
Buna ek olarak, yüksek bir özsermaye karlılığı, şirketin öz sermayesi ile finanse edilen büyüme stratejileri için daha fazla finansman kaynağı yaratabilir. Yani, yüksek bir özsermaye karlılığı, şirketin gelecekteki büyümesine daha fazla yatırım yapma imkanı sağlar. Ancak, yüksek bir aktif karlılığı olmayan bir şirketin özsermaye karlılığı yüksek olsa bile, uzun vadede sürdürülebilir bir büyüme sağlama şansı düşüktür.
Karlılıkların nereden geldiği çok önemlidir. Borçlardan mı yoksa faaliyetlerinden mi olduğunu anlamak için DUPONT ANALİZİ kısmında inceleyeceğiz.